Hơn 7 giờ sáng thứ Tư, mình đứng cạnh cửa ga Yên Nghĩa. Mỗi người đi bộ vào ga, mình bấm máy một cái. Mười lăm phút, được 172 người.
Con số đó chưa nói lên gì cả, cho đến khi mình đi tiếp bốn ga metro Hà Đông còn lại. Ở những ga đó, mình ước chừng chỉ được 50–60 người, kể cả những ga nằm ngay giữa trung tâm Hà Đông.
Mấy tuần trước, mình ngồi đọc bản đồ quy hoạch metro: tuyến nào chạy thật, tuyến nào mới có trên giấy. Lần này mình không đọc bản đồ nữa. Mình ra đường để hỏi một câu: có tàu rồi, người Hà Đông đi lại có khác đi không?
5 ga metro trên đất Hà Đông, và cách mình đếm
Tuyến Cát Linh – Hà Đông có 12 ga. Năm ga nằm trên đất Hà Đông: Yên Nghĩa, Văn Khê, La Khê, Hà Đông và Văn Quán. Cùng một tuyến, cùng một đoàn tàu chạy qua, nhưng bước ra khỏi năm cái ga đó là năm khung cảnh khác nhau.
Mình nói rõ cách làm, để anh chị biết con số nào chắc, con số nào là ước lượng:
- Ở Yên Nghĩa, mình đứng yên 15 phút, bấm máy đếm từng người vào ga. Đây là con số đếm thật.
- Ở bốn ga còn lại, mình không đếm bằng máy. Mình đứng ở cổng ra, nhìn dòng người rồi ước chừng.
Ga nào mình cũng để ý ba thứ: vỉa hè có đi được không, có bóng cây không, và quanh đó có hàng quán, có nhà dân không. Từ La Khê, mình không lên tàu nữa mà đi bộ lên ga Hà Đông, rồi lên tiếp Văn Quán, để xem phố thay đổi thế nào dọc đường.
Ga Yên Nghĩa: đông nhất, nhưng không phải vì dân quanh ga
Yên Nghĩa là ga cuối của tuyến, ngay cạnh bến xe Yên Nghĩa. Trước khi đi mình đoán ga cuối sát bến xe chắc đông lắm, và lần này đoán đúng: 172 người trong 15 phút, gấp ba lần các ga khác.
Nhưng chỗ đáng nói là họ đến ga bằng cách nào. Phần lớn không đi bộ từ nhà ra. Người ta chạy xe máy một đoạn, gửi xe, hoặc đi xe buýt tới bến, rồi để tàu chở nốt phần còn lại vào phố. Yên Nghĩa không giống một khu dân cư quanh ga. Nó giống một cái cửa. Chuyện cái cửa đó, kèm một hình ảnh mình nhớ mãi sáng hôm ấy, mình kể riêng ở bài Ga Yên Nghĩa: cái cửa để người ở xa vào phố.
Văn Khê và La Khê: cách nhau một ga mà khác hẳn
Ga vắng nhất trong năm ga là Văn Khê, gần ngã ba Ba La.
Bước ra cổng ga, cái mình thấy đầu tiên là vắng. Quanh đó chưa có nhiều nhà dân. Lối đi bộ sáng hôm đó đang sửa, muốn đi phải tránh vòng. Không thấy siêu thị, không thấy trường học, không có dãy hàng ăn sáng nào để ghé. Một cái ga khang trang, mà ra khỏi cổng thì chưa có gì để đi bộ tới.
Lên tàu thêm một ga, bước ra La Khê là thấy khác. Lối ra mát hơn, có bóng cây, có khu dân cư ở xung quanh, hàng quán nhiều hơn hẳn.
Cùng một tuyến, cùng một đoàn tàu. Văn Khê và La Khê sát nhau, nhưng một bên còn vắng, một bên đã có người sống. Khác nhau không phải vì cái ga, mà vì những gì nằm quanh nó.
Ga Hà Đông, ga Văn Quán: phố đông nhất lại không phải ga đông nhất
Từ La Khê, mình đi bộ. Càng đi phố càng đông lên, hàng quán san sát, dân cư đã ở thật. Qua đường rẽ vào khu đô thị Ngô Thì Nhậm, qua đường rẽ vào Mê Linh Plaza, đến đây thì không còn cảm giác đang đi ở rìa thành phố nữa.
Ga Hà Đông và ga Văn Quán là trái tim của Hà Đông. Chung cư đã có người ở, có Trường Đại học Kiến trúc, Học viện An ninh Nhân dân, siêu thị Co.opmart, có cầu đi bộ qua đường, rồi tuyến phố ẩm thực Nguyễn Văn Lộc ngay gần đó. Đủ cả ba thứ mình đi tìm: vỉa hè, bóng cây, chỗ để ghé vào.
Vậy mà đứng ở cổng ga Hà Đông và ga Văn Quán, mình ước chừng cũng chỉ 50–60 người, ít hơn Yên Nghĩa ba lần.
Mình nghĩ mãi chỗ này, và mình đoán thế này, chỉ là đoán: ở trung tâm, trường học, siêu thị, hàng ăn đều nằm trong tầm đi bộ. Người ta không cần lên tàu mới tới được chỗ cần tới. Còn ở Yên Nghĩa, người ta lên tàu chính là để đi vào những chỗ đó.
Nên con số người lên tàu nói về chuyện đi. Còn mấy trăm mét quanh cái ga mới nói về chuyện sống. Ga đông khách chưa chắc đã có đời sống, và ga có đời sống chưa chắc cần đến cái ga.
Nếu anh chị từng đọc bài 6h50 sáng ở ga Hà Đông: metro đổi gì, mình có đếm hơn 80 người trong 20 phút. Hai con số không mâu thuẫn: lần đó mình đến lúc 6h50 và đếm người đi bộ về phía ga, lần này đến muộn hơn và chỉ đứng ước chừng ở cổng ra. Giờ khác thì đông vắng cũng khác.
Một chiếc xe đạp gấp, và 8 phút nối hai đầu Hà Đông
Ở Yên Nghĩa sáng hôm đó, mình gặp một người dắt xe đạp gấp lên cầu đi bộ sang ga, rồi lên tàu lại gặp. Nó giải đúng cái đoạn mà tàu không làm hộ được: đoạn từ ga tới chỗ mình cần đến. Chi tiết này mình kể kỹ trong bài về ga Yên Nghĩa.
Đi hết năm ga, mình lên tàu từ Văn Quán, bấm đồng hồ chạy một mạch về Yên Nghĩa: hết khoảng 8 phút. Một đầu là trường đại học, siêu thị, phố ăn uống. Một đầu là bến xe và những cổng ga còn vắng. Đường ray đã nối hai đầu đó trong 8 phút. Còn phố xá, hàng quán, nhà dân thì đang đi từng ga một: Văn Khê còn vắng, La Khê đã bắt đầu, Hà Đông và Văn Quán thì đã đủ.
Còn những ngày mưa thì sao?
Sáng hôm mình đi trời nắng. Nhưng giữa tháng 9 vừa qua, Hà Nội mưa xuyên đêm và Yên Nghĩa, cái ga đông nhất sáng hôm đó, nằm trong số những chỗ báo đưa tin ngập. Tàu chạy trên cao cho mình mấy thứ mà đường bộ không cho được, nhưng cũng có giới hạn của nó. Mình viết riêng thành bài Metro ngày mưa: tàu Cát Linh – Hà Đông giúp được gì?
Những điều mình cần nói thẳng
- Đây mới là một buổi sáng. Ở Yên Nghĩa mình đếm bằng máy. Bốn ga còn lại là đứng nhìn rồi ước chừng.
- Các ga không cùng một giờ. Yên Nghĩa lúc hơn 7 giờ, Văn Quán thì đã gần 9 rưỡi. Giờ khác thì đông vắng cũng khác.
- Hôm đó là thứ Tư, trời nắng. Ngày thường khác cuối tuần, nắng khác mưa.
Đây không phải một nghiên cứu. Anh chị cứ đọc như nghe một người đi một vòng rồi về kể lại. Lần sau, mình sẽ đếm bằng máy ở cả năm ga trong cùng một khung giờ, và chọn một buổi sáng mưa.
Vậy có tàu rồi, người Hà Đông đi lại có khác không?
Sau một buổi sáng, câu trả lời của mình là: có, nhưng không đều.
Ở Yên Nghĩa là khác rõ nhất. Người ta chạy xe máy một đoạn, gửi xe ở bến, hoặc xuống xe buýt rồi để tàu chở vào phố. Có người còn mang theo cả xe đạp gấp để đi nốt đoạn cuối. Ở trung tâm thì khác ít hơn, vì quanh nhà đã có đủ chỗ đi bộ. Còn những ga như Văn Khê thì chưa có mấy người để mà đổi thói quen.
Lúc đi, mình nghĩ mình đang đi xem mấy cái ga tàu. Đi xong mới thấy mình không xem ga, mình đang xem cách một ngày bắt đầu. Cùng một tuyến tàu, 8 phút, mà năm buổi sáng khác nhau hoàn toàn. Thứ làm nên khác biệt không phải là cái ga, mà là mấy trăm mét quanh nó.
Nên nếu anh chị đang cân nhắc một chỗ ở gần ga metro, đừng chỉ đo khoảng cách trên bản đồ. Hãy đi bộ một vòng mấy trăm mét quanh ga vào buổi sáng: có vỉa hè không, có bóng cây không, có hàng quán và nhà dân không. Mình viết thêm về câu hỏi này ở bài Mua nhà gần metro Hà Nội: câu hỏi đúng cần hỏi.
Anh chị đang sống gần một trong năm ga này thì để lại bình luận dưới video cho mình biết: từ khi có tàu, anh chị đi lại có khác không? Ga nào được nhắc nhiều nhất, lần quay lại mình sẽ đứng đếm đúng ga đó.
Xem cả buổi sáng đi 5 ga trong video
Nội dung trên là quan điểm cá nhân của người viết, dựa trên quan sát thực tế trong một buổi sáng. Không phải lời khuyên đầu tư.
Liên hệ: 0383 061 189